วันศุกร์ที่ 23 ธันวาคม พ.ศ. 2559

ประวัติศาสตร์เมืองอุบลราชธานี(ตอนที่2)

ประวัติเมืองอุบลราชธานี (แบบย่อ มีภาพประกอบ)
เรียบเรียงโดย ครูวัฒน ศรีสว่าง โรงเรียนสว่างวีระวงศ์ อุบลราชธานี พ.ศ. ๒๕๕๓
ลิงค์ที่มา : http://www.esansawang.in.th/esanweb/es3_text/ubon_histry.htm
 
๑) ข้อตกลงเบื้องต้น ประวัติเมืองอุบลนี้เป็นตำนานที่ได้ข้อมูลจากหลายแหล่งซึ่งแตกต่างกันบ้างในรายละเอียด ไม่มีข้อยุติว่าของใครถูกผิด สรุปในภาพรวมๆ แล้วมีดังนี้

๒) เริ่มเรื่องจากบุคคลสำคัญ ๒ ท่าน คือพระตา กับพระวอ (บางตำราว่าพระตาเป็นบิดา บางตำราว่าเป็นพี่ชาย บางตำราว่ามีเชื้อสายเจ้าจากนครเชียงรุ้ง บางตำราไม่กล่าวถึง แต่น่าจะเป็นคนสำคัญระดับผู้นำ) ทั้งสองท่านมีเรื่องขัดแย้งกับพระเจ้าสิริบุญสาร แห่งนครเวียงจันทน์ จึงอพยบไปตั้งเมืองที่หนองบัวลุ่มภู (จังหวัดหนองบัวลำภูในปัจจุบัน) ตั้งชื่อเมืองว่า "นครเขื่อนขันธ์กาบแก้วบัวบาน"

๓) เจ้าสิริบุญสารเคียดแค้น จึงยกทัพไปตี รบกัน ๓ ปี พระตาเสียชีวิต พระวอจึงอพยบลงไปทางใต้ (เส้นทางปัจจุบันคือ ร้อยเอ็ด ยโสธร อุบล ผ่านอำเภอสว่างวีระวงศ์ ไปพิบูล ช่องเม็ก จนถึงนครจำปาสัก) และขอพึ่งพระเจ้าไชยกุมารแห่งนครจำปาสัก ได้ตั้งค่ายที่บ้านดู่บ้านแก แขวงจำปาสัก

๔) เวียงจันทน์ยกทัพมาตีอีก ทัพพระวอแตก พระวอถูกจับได้และถูกประหารชีวิตที่บ้านหลักเมืองสมอเลียบ เมืองดอนกอง ริมฝั่งโขง แขวงจำปาสัก

๕) เจ้าคำผง (หรือท้าวคำผง บางตำราว่าเป็นน้องพระวอ บางตำราว่าเป็นลูกชาย) มีหนังสือไปขอพึ่งธนบุรี สมเด็จพระจ้าตากสินโปรดให้เจ้าพระยาจักรี ยกทัพไปช่วย เวียงจันทน์รู้ข่าวจึงยกทัพกลับ เจ้าคำผงได้ร่วมกับทัพธนบุรีเข้าตีเวียงจันทน์แตก เจ้าสิริบุญสารหนีไปญวน ครั้งนั้นได้อัญเชิญพระแก้วมรกตไปธนบุรีด้วย (ประมาณ พ.ศ. ๒๓๑๘) (บำเพ็ญ ณ อุบล. ๒๕๔๗ หน้า ๕๕) เจ้าพระยาจักรีได้เลื่อนยศเป็นสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก (เป็นครั้งแรกที่อีสานได้ชื่อว่าเป็นของฝั่งไทย)

๖) เจ้าคำผงได้รวบรวมไพร่พลไปตั้งเมืองที่ดอนมดแดง (อยู่ห่างจากเมืองปัจจุบันไปทางตะวันออกเฉียงเหนือประมาณ ๒๕ ก.ม.) ต่อมาถูกน้ำท่วมจึงย้ายไปตั้งเมืองที่บริเวณห้วยแจละแม (อยู่ห่างจากเมืองปัจจุบันไปทางตะวันตกเฉียงเหนือประมาณ ๑๐ ก.ม.) (ประมาณ พ.ศ. ๒๓๑๙) ต่อมาได้ย้ายไปตั้งเมืองที่ดงอู่ผึ้ง (ที่ตั้งเมืองปัจจุบัน) เป็นที่สูงริมฝั่งแม่น้ำมูล ได้สร้างวัดหลวงเป็นวัดแรก ใช้เวลาสร้างเมือง ๒ ปีจึงแล้วเสร็จ (พ.ศ. ๒๓๒๑) พระเจ้ากรุงธนบุรีได้ทรงแต่งตั้งเจ้าคำผง เป็น "พระปทุมราชวงศา (คำผง)" (พ.ศ. ๒๓๒๒) (เล่มเดียวกัน หน้า ๕๘)

๗) ในปี ๒๓๒๕ สมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ได้ปราบดาภิเษกเป็น รัชกาลที่ ๑ แห่งราชวงศ์จักรี ทรงแต่งตั้งพระปทุมฯ เป็น "พระปทุมวรราชสุริยวงศ์" สถาปนาเมืองอุบล เป็น "เมืองอุบลราชธานีศรีวนาลัย ประเทศราช" เมื่อวันจันทร์ แรม ๑๒ ค่ำ เดือน ๘ ปีชวด จุลศักราช ๑๑๔๕ ตรงกับ พ.ศ. ๒๓๓๕ (เล่มเดียวกัน หน้า ๖๓)

๘) พระปทุมวรราชสุริยวงศ์ (คำผง) ครองเมืองอุบลต่อมาอีก ๓ ปี ก็ถึงแก่อนิจกรรม (พ.ศ. ๒๓๓๘) อายุ ๘๕ ปี รวมเวลาครองเมืองอุบลทั้งสิ้น ๑๗ ปี (พ.ศ. ๒๓๒๑-๒๓๓๘) (เล่มเดียวกัน หน้า ๖๔) ชาวเมืองอุบล ได้สร้างอนุสาวรีย์เจ้าคำผง ไว้ที่ทุ่งศรีเมือง ในเมืองอุบลราชธานี

๙) จากนั้นได้มีเจ้าเมืองปกครองมาอีก ๔ ท่าน จนถึงสมัยรัชกาลที่ ๕ ฝรั่งเศสล่าอาณานิคม จึงทรงเปลี่ยนการปกครองเมืองอุบลจากแบบ "อาดยา ๔" (แบบลาว) เป็นการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล ได้ส่งพระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (พ.ศ. ๒๔๓๖-๒๔๕๓)

๑๐) เกิดข่าวลือเรื่องยักษ์จะมากินคน เป็นจุดเริ่มต้นของขถบผีบุญในปี ๒๔๔๔ กรมหลวงสรรพสิทธิ์ฯ ได้ปราบสงบราบคาบในเวลา ๓ เดือน จับหัวหน้าขบถหลายคนตัดคอเสียบประจานในท้องที่เกิดเหตุ ต่อมาได้มีข้าหลวง และผู้ว่าราชการจังหวัดปกครองเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน

อ้างอิง :
หนังสือ "เล่าเรื่องเมืองอุบล" โดย บำเพ็ญ ณ อุบล โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี พ.ศ. ๒๕๔๗
หนังสือ "แบบเรียนภาษาไทยอีสาน" โดย วัฒน ศรีสว่าง โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี พ.ศ. ๒๕๔๕
http://guideubon.com/news/view.php?t=14&s_id=9&d_id=9
http://www.issaras.com/index.php?option=com_content&view=article&id=172&Itemid=93



อนุสาวรีย์พระปทุมวรราชสุริยวงศ์ (คำผง)
ตั้งอยู่ที่ทุ่งศรีเมือง ในเมืองอุบลราชธานี
พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ และหม่อมเจียงคำ ชุมพล ณ อยุธยา พระชายา เป็นธิดาเจ้านายผู้ครองเมืองอุบลท่านหนึ่ง ผู้บริจาคที่ดิน ๓๗ ไร่ ต่อมาเป็นที่สร้างโรงพยาบาลสรรพสิทธิประสงค์ และที่ดินบริเวณทุ่งศรีเมือง รวมทั้งสถานที่ราชการรอบทุ่งศรีเมืองทั้ง ๔ ด้าน
(ภาพจากปฏิทิน ร.พ. ศูนย์สรรพสิทธิประสงค์ อุบลฯ พ.ศ. ๒๕๔๘)





ขบถผู้มีบุญหรือขบถผีบุญ ถูกจับมารวมกันไว้ที่ทุ่งศรีเมือง เมื่อเดือนเมษายน พ.ศ. ๒๔๔๔ (ร.ศ. ๑๒๐ สมัยรัชกาลที่ ๕ ขณะที่กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์เป็นผู้สำเร็จราชการมณฑลลาวกาว ประจำที่จังหวัดอุบลราชธานี) (สำเนาจากหนังสือ ขบถฅนอีสาน หน้า ๔๔)
หัวหน้าขบถที่ตั้งตัวเองเป็น "องค์" ผู้มีบุญหรือผู้วิเศษ ปลุกระดมชาวบ้านให้หลงเชื่อ ถูกจับฐานก่อการจลาจล ถูกพิพากษาให้นำไปตัดศีรษะเสียบประจานในพื้นที่ก่อเหตุ เป็นการประกาศถึงอำนาจอันเด็ดขาดของกรุงเทพฯ ที่มีเหนือดินแดนลาวกาว ส่วนพวกราษฎรที่ถูกจับเป็น ประมาณ ๔๐๐ คน ให้ภาคทัณฑ์สาบานตัวกึกก้องแล้วปล่อยไป ใช้เวลาปราบปราม ๓ เดือน
(สำเนาจากหนังสือ ขบถฅนอีสาน หน้า ๓๙. เรื่องจากหนังสือ อุบลราชธานี ๒๐๐ ปี หน้า ๔๕-๕๐)

ประวัติศาสตร์เมืองอุบลราชธานี(ตอนที่1)

เมื่อปีพุทธศักราช 2228 เกิดวิกฤติทางการเมืองในนครเชียงรุ้ง เพราะกลุ่มจีนฮ่อธงขาวยกกำลังปล้น เมืองเจ้านครเชียงรุ้งคือ เจ้าอินทกุมาร

เจ้านางจันทกุมารี และเจ้าปางคำ ได้อพยพไพร่พลมาขอพึ่งบารมีพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราชของเวียงจันทน์

จึงโปรดให้นำไพร่พลไปตั้งเมืองที่หนองบัวลุ่มภู (ปัจจุบันเป็นจังหวัดหนองบัวลำภู) โดยตั้งชื่อเมืองว่า "นครเขื่อนขันธ์ กาบแก้วบัวบาน"

ต่อมาพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช ให้เจ้าปางคำ เสกสมรสกับพระราชนัดดามีโอรส คือ เจ้าพระตา เจ้าพระวอซึ่งมีความสำคัญต่อเมืองอุบลราชธานีอย่างยิ่ง

เพราะต่อมา ปีพุทธศักราช 2314 เกิดสงครามแย่งชิงอำนาจระหว่างเวียงจันทน์กับเมืองหนองบัวลุ่มภู โดยพระเจ้าสิริบุญสาร

พระเจ้าแผ่นดินอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ ขอบุตรธิดาของเจ้าพระตา เจ้าพระวอ ไปเป็นนางห้ามและนางสนม แต่เจ้าพระตา เจ้าพระวอ ไม่ยอมยกให้ ทำให้พระเจ้าจ้าสิริบุญสาร ส่งกองทัพมาตีเมืองหนองบัวลุ่มภู เจ้าพระตา เจ้าพระวอ ยกกองทัพออกต่อสู้ จนกองทัพเวียงจันทน์ต้องพ่ายกลับไปหลายครั้ง

สงครามระหว่างเวียงจันทน์กับเมืองหนองบัวลุ่มภู ต่อสู้กินเวลายาวนานถึง 3 ปี ไม่มีผลแพ้ชนะกัน

พระเจ้าสิริบุญสารได้ส่งทูตไปขอกองทัพพม่าที่เมืองนคร เชียงใหม่ ให้มาช่วยตีเมืองหนองบัวลุ่มภู โดยมีเงื่อนไขเวียงจันทน์ยอมเป็นเมืองขึ้นของพม่า

กองทัพพม่าที่เมืองเชียงใหม่ จึงให้ม่องระแง คุมกองทัพมาช่วยเจ้าสิริบุญสารรบ

เมื่อฝ่ายเจ้าพระตาทราบข่าวศึก คะเนคงเหลือกำลังที่จะต้านศึกกองทัพใหญ่กว่าไว้ได้ จึงให้เจ้าคำโส เจ้าคำขุย เจ้าก่ำ เจ้าคำสิงห์ พาไพร่พล คนชรา เด็ก ผู้หญิง พร้อมพระสงฆ์ อพยพมุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อหาที่สร้างบ้านแปลงเมืองใหม่ไว้รอท่า หากแพ้สงครามจะได้อพยพติดตามมาอยู่ด้วย

โดยแรกได้มาตั้งเมืองที่บ้านสิงห์โคก บ้านสิงห์ท่า (ปัจจุบันคือจังหวัดยโสธร) และการสู้รบในครั้งสุดท้าย เจ้าพระตาถึงแก่ความตายในสนามรบ

เจ้าพระวอผู้เป็นบุตรชายคนโต พร้อมด้วยพี่น้องคือ นางอุสา นางสีดา นางแสนสีชาด นางแพงแสน เจ้าคำผง เจ้าทิตพรหม และนางเหมือนตา ได้หลบหนีออกจากเมืองมารับเสบียงอาหารจากบ้านสิงห์โคก สิงห์ท่า แล้วผ่านลงไปตั้งเมืองที่ "ดอนมดแดง" พร้อมขอพึ่งพระเจ้าองค์หลวงไชยกุมาร แห่งนครจำปาศักดิ์

ฝ่ายเจ้าสิริบุญสารทราบข่าวการตั้งเมืองใหม่ จึงให้อัคฮาดหำทอง และพญาสุโพ ยกกองทัพมาตีเจ้าพระวอสู้ไม่ได้ และเสียชีวิตในสนามรบ

เจ้าคำผงผู้น้องจึงขึ้นเป็นหัวหน้ากลุ่ม พร้อมมีใบบอกลงไปที่เมืองนครราชสีมา และกรุงธนบุรี เพื่อขอพึ่งบารมีพระเจ้ากรุงธนบุรี ซึ่งให้ เจ้าพระยาจักรี (ทองด้วง) และเจ้าพระยาสุรสีห์ (บุญมา) ยกกองทัพมาช่วยเจ้าคำผง

ด้านพญาสุโพรู้ข่าวศึกของเจ้ากรุงธนบุรี จึงสั่งถอยทัพกลับเวียงจันทน์ แต่เจ้าพระยาจักรีและเจ้าพระยาสุรสีห์ ได้เดินทัพติดตามทัพเวียงจันทน์ จนสามารถเข้ายึดเมืองได้สำเร็จ

จึงได้อัญเชิญพระแก้วมรกต พร้อมคุมตัวเจ้าสิริบุญสารไปกรุงธนบุรี

ส่วนเจ้าคำผงหลังเสร็จศึกได้กลับไปตั้งเมืองอยู่ที่ดอนมดแดงเหมือนเดิม

กระทั่งปีพุทธศักราช 2319 เกิดน้ำท่วมใหญ่ เจ้าคำผงจึงอพยพไพร่พลไปอยู่ที่ดอนห้วยแจระแม (ปัจจุบัน คือบ้านท่าบ่อ) รอจนน้ำลด แล้วจึงหาทำเลที่ตั้งเมืองใหม่ที่ที่ตำบลบ้านร้าง เรียกว่า ดงอู่ผึ้งริมฝั่งแม่น้ำมูลอันเป็นที่ตั้งของจังหวัดอุบลราชธานีในปัจจุบัน เมื่อปีพุทธศักราช 2320 พร้อมกับได้สร้างพระอารามหลวงขึ้นเป็นวัดแรก

ต่อมาปีพุทธศักราช 2322 พระเจ้ากรุงธนบุรี โปรดเกล้าฯให้เจ้าพระยาราชสุภาวดี เชิญท้องตราขึ้นมาตั้งเป็นเมืองอุบลราชธานี พร้อมให้เจ้าคำผงเป็นเจ้าเมืองในราชทินนาม "พระประทุมราชวงศา"

เจ้าทิตพรหมเป็นพระอุปฮาด เจ้าก่ำเป็นราชวงศ์ เจ้าสุดตาเป็นราชบุตร โดยเป็นคณะอาญาสี่ชุดแรกของเมืองอุบลราชธานี

จนถึงกาลเปลี่ยนแผ่นดินปีพุทธศักราช 2334 สมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เกิดขบถอ้ายเชียงแก้วเขาโอง ยกกำลังมาตีเมืองนครจำปาศักดิ์ เจ้าฝ่ายหน้าผู้น้องพระประทุมราชวงศาได้ยกกำลังไปรบ สามารถจับอ้ายเชียงแก้วได้ และทำการประหารชีวิตที่บริเวณแก่งตะนะ

ในปีถัดมาพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงพระมหากรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเมืองอุบลขึ้นเป็นเมืองประเทศราช แต่งตั้งให้พระประทุมราชวงศาเป็นพระประทุมวรราชสุริยวงศ์ (คำผง) เจ้าครองเมือง เมืองอุบลราชธานีศรีวนาลัยประเทศราช พระราชทานพระสุพรรณบัตร และเครื่องยศเจ้าเมืองประเทศราช พร้อมทำพิธีสบถสาบานถือน้ำพิพัฒน์สัตยา เมื่อวันจันทร์ เดือน 8 แรม 13 ค่ำ จุลศักราช 1154 ปีชวด จัตวาศก ตรงกับวันที่ 16 กรกฎาคม 2335 โดยเป็นเจ้าเมืองคนแรกของอุบลราชธานี

ถึงปี 2338 พระพรหมวรราชสุริยวงศ์ (ทิดพรหม) น้องชายเจ้าพระประทุม จึงได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองอุบลราชธานีคนต่อมา

รวมมีเจ้าเมืองอุบลราชธานี ที่พระมหากษัตริย์แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ทรงพระมหากรุณาโปรดเกล้าฯแต่งตั้งทั้งสิ้น 4 ท่าน

ภายหลังการก่อตั้งเมืองอุบลฯ แล้ว ก็ได้มีการตั้งเมืองสำคัญในเขตปกครองของจังหวัดอุบลราชธานีขึ้นอีกหลายเมือง เช่น

- ปี พ.ศ. 2357 โปรดฯให้ตั้งบ้านโคกพเนียง เป็นเมืองเขมราฐธานี

- ปี พ.ศ. 2366 ยกบ้านนาคอขึ้นเป็นเมืองโขงเจียง (โขงเจียม) โดยขึ้นกับนครจำปาศักดิ์

- ปี พ.ศ. 2388 ในรัชกาลที่ 3 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ยกบ้านช่องนางให้เป็นเมืองเสนางคนิคม ยกบ้านน้ำโดมใหญ่ขึ้นเป็นเมืองเดชอุดม ให้หลวงอภัยเป็นหลวงยกบัตรหลวงมหาดไทยเป็นหลวงปลัด ตั้งหลวงธิเบศร์เป็นพระศรีสุระ เป็นเจ้าเมือง รักษาราชการแขวงเมืองเดชอุดม

- ปี พ.ศ. 2390 ตั้งบ้านดงกระชุหรือบ้านไร่ ขึ้นเป็นเมืองบัวกัน ต่อมาได้เปลี่ยนมาเป็นเมืองบัวบุณฑริก หรืออำเภอบุณฑริกในปัจจุบัน

- ปี พ.ศ. 2401 ตั้งบ้านค้อใหญ่ ให้เป็นเมือง ขอตั้งท้าวจันทบรม เป็นพระอมรอำนาจ เป็นเจ้าเมือง ตั้งท้าวบุตตะเป็นอุปฮาด ให้ท้าวสิงหราชเป็นราชวงศ์ ท้าวสุริโยเป็นราชบุตร รักษาราชการเมืองอำนาจเจริญขึ้นกับเมืองเขมราฐ

- ปี พ.ศ. 2406 ในรัชกาลที่ 4 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านกว้างลำชะโด ตำบลปากมูล เป็นเมืองพิบูลมังสาหารและให้ตั้งบ้านสะพือ เป็นเมืองตระการพืชผล ตั้งท้าวสุริยวงษ์ เป็นพระอมรดลใจ เป็นเจ้าเมือง

- ปี พ.ศ. 2422 ในรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านท่ายักขุเป็นเมืองชานุมานมณฑล และให้ตั้งบ้านเผลา (บ้านพระเหลา) เป็นเมืองพนานิคม

- ปี พ.ศ. 2423 โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านนากอนจอ เป็นเมืองวารินชำราบ

- ปี พ.ศ. 2424 โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านจันลานาโดม เป็นเมืองโดมประดิษฐ์ (ปัจจุบันเป็นหมู่บ้านที่อำเภอน้ำยืน)

- ปี พ.ศ. 2425 โปรดเกล้าฯ ให้ตั้งบ้านทีเป็นเมืองเกษมสีมา ซึ่งต่อมาเปลี่ยนเป็นอำเภอม่วงสามสิบนั่นเอง

อุบลราชธานี จึงเป็นเมืองที่มีเขตการปกครองอย่างกว้างขวางที่สุด ทางด้านตะวันออกของภาคอีสานตอนล่างครอบคลุมที่ราบและแม่น้ำสายสำคัญของภาค อีสานถึง 3 สายด้วยกัน คือ แม่น้ำชี แม่น้ำมูล และแม่น้ำโขง

อีกทั้งยังมีแม่น้ำสายเล็กๆที่มีกำเนิดจากเทือกเขาในพื้นที่ เช่น ลำเซบก ลำเซบาย ลำโดมใหญ่ เป็นต้น

แม่น้ำทั้งหลายเหล่านี้ไหลผ่านที่ราบทางด้านเหนือและทางด้านใต้ทอด เป็นแนวยาวสู่ปากแม่น่ำมูลและแม่น้ำโขง ยังความอุดมสมบูรณ์ให้แก่พื้นที่ในบริเวณแถบนี้ทั้งหมด ทำให้เกิดสภาวะแวดล้อมที่เหมาะสมแก่การดำรงชีวิตของมนุษย์และสัตว์มาแต่ โบราณกาล [3]

ในปี พ.ศ. 2476 ได้มีการยกเลิกมณฑลทั้งประเทศ จังหวัดอุบลราชธานีซึ่งแยกออกมาจากมณฑลนครราชสีมาในขณะนั้น ได้กลายเป็นจังหวัดที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย

หลังจากนั้นจังหวัดอุบลราชธานีก็ได้ถูกแบ่งออก

โดยอำเภอยโสธรและอำเภอใกล้เคียงเป็นจังหวัดยโสธร ในปี พ.ศ. 2515

และต่อมาปี 2536 ได้ถูกแบ่งอีกครั้ง โดยอำเภออำนาจเจริญและอำเภอใกล้เคียงเป็นจังหวัดอำนาจเจริญ

ปัจจุบันจังหวัดอุบลราชธานีมีพื้นที่เป็นอันดับ 5 ของไทย และมีประชากรลำดับที่ 3 ของประเทศ

ผู้ก่อตั้งเมืองอุบลราชธานี

พระประทุมวรราชสุริยวงศ์ (เจ้าคำผง) ดำรงฐานะ เจ้าประเทศราช



เป็นผู้ก่อตั้งเมืองอุบลราชธานี

เจ้าคำผงเป็นโอรสของพระเจ้าตาและเจ้านางบุศดี (เชื้อสายราชวงศ์เชียงรุ้ง สิบสองปันนา)

สมภพเมื่อปี พ.ศ. 2252 ที่นครเวียงจันทน์

อภิเสกสมรสกับเจ้านางตุ่ยธิดาเจ้าอุปราช (ธรรมเทโว) พระอนุชาของพระเจ้าองค์หลวง (ไชยกุมาร) เจ้านครจำปาศักดิ์

ได้รับแต่งตั้งเป็น พระประทุมสุรราช เมื่อปี พ.ศ. 2323 อันเป็นตำแหน่งนายกกองใหญ่คุมเลก (ไพร่) อยู่ที่บ้านดู่ บ้านแก ขึ้นกับนครจำปาศักดิ์

ปี พ.ศ. 2329 ได้ย้ายครอบครัวและไพร่พลจากบ้านดู่ บ้านแก มาตั้งบ้านเมืองใหม่ที่ตำบล ห้วยแจระแม โดยพระบรมราชาอนุญาตในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก และตั้งชื่อ เมืองนี้ว่า "เมืองอุบล"

จากการร่วมปราบกบฏอ้ายเชียงแก้วในปี พ.ศ. 2334 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก จึงโปรดเกล้า ฯ แต่งตั้งพระประทุมสุรราช (เจ้าคำผง) เป็นพระประทุมวรราชสุริยวงศ์ และยกฐานะเมืองอุบลเป็น “เมืองอุบลราชธานีศรีวะนาไล ประเทษราช" เมื่อวันจันทร์ แรม 13 ค่ำ เดือน 8 จุลศักราช 1151 ตรงกับปี พ.ศ. 2335

พระประทุมวรราชสุริยวงศ์ได้สร้างวัดหลวงเป็นวัดคู่เมืองขึ้นที่ริมฝั่งแม่น้ำมูล ซึ่งถือเป็นวัดแรกของเจ้าเมืองอุบลราชธานีคนนี้

ปีพ.ศ. 2338 พระประทุมวรราชสุริยวงศ์ได้ถึงแก่พิราลัยเมื่อวันขึ้น 14 ค่ำ เดือน 12 ปีเถาะ จุลศักราช1157 รวมอายุได้ 86 ปี

ดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองอุบลราชธานีศรีวะนาไล ประเทษราช อยู่ 3 ปี

รู้จักเมืองอุบลแบบคร่าวๆ




อุบลราชธานี เป็นจังหวัดขนาดใหญ่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง

ซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันออกสุดของภาคตะวันออกเฉียงเหนือและของประเทศไทย

ทั้งยังเป็นตำบลที่ตั้งของเส้นเวลาหลักของประเทศ ที่เส้นแวง 105 องศาตะวันออก

โดยเป็นจังหวัดแรกที่ได้เห็นดวงอาทิตย์ก่อนพื้นที่อื่น ๆ ทั่วประเทศ

จังหวัดอุบลราชธานีเป็นเมืองใหญ่ริมฝั่งแม่น้ำมูลที่มีประวัติศาสตร์ที่ยาวนานมากว่า 200 ปี

มีพื้นที่กว้างใหญ่

ภายหลังถูกแบ่งออกเป็นจังหวัดใหม่คือ

จังหวัดยโสธรในปี พ.ศ. 2515 และ

จังหวัดอำนาจเจริญในปี พ.ศ. 2536

ซึ่งถ้ารวมพื้นที่อีกสองจังหวัดที่แยกออกไป จังหวัดอุบลราชธานีจะมีพื้นที่เป็นอันดับ 1 ของประเทศไทย

ขอบคุณข้อมูลจาก : https://th.wikipedia.org/wiki/จังหวัดอุบลราชธานี